Jezus bouwt zijn Kerk op het getuigenis van Petrus. Jezus gaat door met bouwen, ook in onze tijd. Hij nodigt ons uit met Hem mee te doen.
Eucharistieviering in de parochiefederatie H. Laurentius (RRM), in de kerk van de H. Lambertus (Kralingen), zondag 23 augustus 2026, om 10.00 en 12.00 uur, door plebaan Michel Hagen. A.M.D.G. – I.H.S.
Preek: A2026DHJ21A
Lezingen
E.L: Jesaja 22, 19-23
Psalm: Ps. 138 (137), 1-2a, 2bc-3, 6 en 8bc.
T.L: Romeinen 11, 33-36
All: Matteüs 16, 18
EV: Matteüs 16, 13-20
Homilie
Hoe belangrijk is de apostel Petrus en hoe belangrijk zijn zijn opvolgers? In onze tijd is die vraag opnieuw van belang. Daarvoor citeer ik stukje uit de eerste brief van Petrus, hoofdstuk 2: 4. Daar staat: “Treedt toe tot Hem, de levende steen, door de mensen verworpen maar, uitverkoren en kostbaar in het oog van God. 5 Laat ook uzelf als levende stenen voegen in de bouw van de geestelijke tempel. Draagt als een heilig priesterschap geestelijke offers op, die welgevallig zijn aan God door Jezus Christus. 6 Daarom staat er in de Schrift: Ik leg in Sion een steen, een uitverkoren, kostbare hoeksteen. En wie op Hem vertrouwt, zal niet worden teleurgesteld. 7 Kostbaar, dat geldt voor u die gelooft. Maar voor de ongelovigen geldt: De steen die de bouwers hebben afgekeurd, die is de hoeksteen geworden, 8 maar ook een steen waaraan zij zich stoten, een rots waarover zij struikelen” (1 Petrus 2, -8).
Laat ik beginnen met de laatste regel: “… een steen waaraan zij zich stoten, een rots waarover zij struikelen”. Hebt u zich weleens afgevraagd hoe het toch komt dat het pausschap, opvolging van de apostel Petrus, aan de ene kant een fundament van eenheid is en tegelijk een hindernis voor eenheid?
Kijken we naar de grote kerkscheuring tussen Oost en West rond het jaar 1000, dan zie je hoe gedurende de afgelopen 10 eeuwen en ook in de afgelopen decennia de koppeling van een orthodoxe kerk aan land, cultuur, taal en politiek, in feite de grotere orthodoxe eenheid ondermijnt. Wat geldt voor de orthodoxe kerken van het Oosten, dat geldt nog sterker voor de kerken van de Reformatie. In de zestiende eeuw, nu zo’n 500 jaar geleden, zag je ineens een kettingreactie die in korte tijd leidde tot verschillende protestante kerken. Luther 1517, Zwingli twee jaar later in 1519, Hendrik VIII 15 jaar later in 1534, en weer twee jaar later Calvijn in 1536. Kijk je vervolgens wat er in de vierhonderd jaar daarna gebeurd is, dan was het niet alleen een kettingreactie maar een explosie en spreek je inmiddels over duizenden protestantse kerken, denominaties of richtingen, groot, klein en ook piepklein.
Al die richtingen hebben één ding gemeenschappelijk. Ze erkennen niet de paus als opvolger van Petrus, de Petrus voor onze tijd die voor alle christenen de eerste herder zou moeten zijn. Wat ze wel gemeenschappelijk hebben dat is Christus en zijn Evangelie, maar wel met soms heel verschillende uitleggingen en toepassing.
Vandaag horen we die beroemde tekst uit Matteüs waarin Jezus zegt: “… gij zijt Petrus; en op deze steenrots zal Ik mijn Kerk bouwen en de poorten van de hel zullen haar niet overweldigen. Ik zal u de sleutels van het Koninkrijk der hemelen geven en wat gij zult binden op aarde, zal in de hemel gebonden zijn, en wat gij zult ontbinden op aarde, zal in de hemel ontbonden zijn.” Hoe komt het dat wat voor ons een heldere tekst is, met een duidelijk Woord van Christus, dat dit door andere christenen heel anders wordt uitgelegd?
Je ziet hierin hoe de geschiedenis van de vele eeuwen doorwerkt. Het Romeinse Rijk dat hier in het Westen al instortte rond 476, maakte een heel andere geschiedenis door dan het Oosten. Hier in het Westen kreeg de Kerk steeds meer invloed en werd de Kerk steeds belangrijker. De paus kreeg hier in het Westen steeds meer gezag, ook al vielen de landen uiteen.
In het Oosten bleef het Romeinse Rijk veel langer bestaan, in theorie nog zo’n 1000 jaar. Daar was de positie van de keizer veel belangrijker dan die van de patriarchen. Landelijke, politieke culturele belangen speelden daar een veel grotere rol. Je kunt de ontwikkeling van de Kerken, splitsingen en scheuringen niet los zien van de geschiedenis en daar moeten wij ook in onze tijd van leren.
In deze tijd zien we opnieuw hoe particuliere belangen, ideologieën en overtuigingen, kerkscheuringen veroorzaken. De Pius X broederschap nestelt zich in eigen posities en stellingen. De dubbelhartigheid, twee gezichten en dubbele tong van deze beweging werd in 1976 al door paus Paulus VI aangekaart. Hij schreef aan bisschop Lefebvre en constateerde die dat deze wel met de lippen trouw aan de Kerk en het leergezag belijdt, maar “in schandalige woorden en gebaren die de kerkelijke gemeenschap schaden” steeds het volstrekte tegendeel laat zien. “De ambiguïteit komt voort uit de dubbelzinnigheid van uw taalgebruik”. Dit schreef paus Paulus VI dus al in 1976. Het is niet veranderd, het zit in hun genen. Toen al was er die weigering om naar de paus te luisteren. Alleen een totale bekering zou volstaan, maar de vraag is of ze ooit die grootheid op kunnen brengen.
In Johannes 15 bidt Jezus hartstochtelijk om eenheid, het is zo fundamenteel, het hoort zo bij Jezus en de Vader en de Heilige Geest, het is het teken van geloofwaardigheid, het teken van echtheid en betrouwbaarheid. Alles wat de eenheid ondermijnt is ook een ondermijning van de verkondiging, het getuigenis in de wereld en de betrouwbaarheid.
Daarom bouwt Jezus zijn Kerk op Simon en maakt hem tot de rots en geeft hem die naam, Petrus. Wij moeten leren van de geschiedenis. God blijft zijn Kerk trouw, ook als niet alle pausen in de geschiedenis erg voorbeeldig waren. Ook Petrus was niet in alles voorbeeldig, maar op zijn geloof heeft Jezus gebouwd en blijft Hij bouwen. Wij zijn geroepen om steeds in geloof en vertrouwen de eenheid van de Kerk te behouden, te ondersteunen en te beschermen en niets toe te laten wat die eenheid ondermijnt. Opdat de Kerk voor heel de wereld teken van eenheid blijft en getuige van Christus. Amen.
Voorbede
Wij bidden in geloof en vertrouwen tot God, die de eeuwige rots is van ons bestaan.
Wij bidden voor de Kerk, bijzonder voor paus Leo, dat het getuigenis van geloof in de navolging van Christus het fundament mag zijn van zijn pontificaat, dat ook wijzelf met een rotsvast geloof luisteren naar de Woorden van Christus en ernaar handelen. (Laat ons [zingend] bidden):
Wij bidden voor religieuze leiders en wereldlijke leiders, dat zij zich laten leiden door waarheid en rechtvaardigheid, dat zij goede herders zijn die niet uit eigenbelang handelen. Wij bidden voor alle democratieën in de wereld, dat verkiezingen vrij en eerlijk verlopen en mensen in wijsheid hun leiders kiezen. (Laat ons [zingend] bidden):
Wij bidden voor onze parochies en onze parochiekernen, dat wij luisteren naar de paus, de Petrus van onze tijd, dat we door zijn verkondiging God wil mogen verstaan, dat wijzelf in deze wereld durven getuigen van ons geloof en Christus navolgen. (Laat ons [zingend] bidden):
Wij bidden voor gezinnen, voor ouders en grootouders, kinderen en kleinkinderen, om stevigheid in het geloof en tegelijk om soepelheid, wendbaarheid en vindingrijkheid, om in deze tijd Christus na te volgen, dat de heilige Geest in onze gezinnen de ruimte krijgt om ons de goede weg te wijzen. (Laat ons [zingend] bidden):
Intenties: