Wanneer Jezus de waarheid verkondigt, is die niet bij iedereen welkom.
Eucharistieviering in de federatie H. Laurentius (RRM), in de kerken van de H. Liduina (Hillegersberg) en de HH. Laurentius en Elisabeth (kathedraal), zondag 29 september 2024, om 09.30 uur en 11.00 uur, door plebaan Michel Hagen. A.M.D.G. – I.H.S.
Preek: B2024DHJ26B
Lezingen
E.L: Numeri 11, 25-29
Psalm: 19 (18), 8, 10, 12-13, 14
T.L: Jakobus 5, 1 -6
All: Johannes 14, 5
EV: Marcus 9, 38-43. 45. 47-48
Homilie
Gij die rijk zijt: weent en jammert om de rampen die over u komen. Uw rijkdom is verrot, uw mooie kleren zijn door motten aangetast, uw goud en zilver is verroest. Die roest zal tegen u getuigen en als een vuur uw vlees verteren. Schatten hebt gij verzameld, terwijl het de laatste dagen zijn.
Met de tweede lezing lezen we al zo’n vijf weken uit de brief van Jacobus. Jacobus windt er geen doekjes om. “Weest uitvoerders van het woord en niet alleen toehoorders; dan zoudt gij uzelf bedriegen.” “Verbindt het geloof niet met partijdigheid en vleierij.” “Wat baat het een mens te beweren dat hij geloof heeft als hij geen daden kan laten zien? Kan zo’n geloof hem soms redden?” “Waar komen bij u die vechtpartijen en ruzies vandaan? Toch alleen van uw eigen hartstochten die u niet met rust laten?” “Gij die rijk zijt: weent en jammert om de rampen die over u komen. Uw rijkdom is verrot, uw mooie kleren zijn door motten aangetast, uw goud en zilver is verroest. Die roest zal tegen u getuigen en als een vuur uw vlees verteren.”
Je zou Jacobus een apostel kunnen noemen voor het Rijke Westen, voor Europa, Amerika, de hele westerse wereld en al die landen en machthebbers die rijk zijn geworden met olie, steenkool, energiebronnen en andere grondstoffen. Het Rijke Westen. En Jacobus zegt: “Uw rijkdom is verrot, uw mooie kleren zijn door motten aangetast, uw goud en zilver is verroest.”
Wat gebeurt er als de klimaatverandering doorzet, als ook Nederland er steeds meer mee te maken krijgt? Als het water hier net zo’n vernietigende kracht krijgt als wat we wereldwijd zien? Je hoeft het beeldscherm maar aan te zetten of je ziet wat orkanen met overstromende rivieren teweeg brengen.
Jacobus zegt iets opvallends als hij zegt: “Die roest zal tegen u getuigen en als een vuur uw vlees verteren.” Wat is die roest die hij bedoelt? En hoe getuigt die tegen ons? Goud kan niet roesten, tenminste niet echt. Die roest is daarom meer dan oxidatie. Het is de zinloosheid van rijk worden alleen om rijk te zijn, om zelf te genieten. Het is de zinloosheid van geld oppotten, van meer aandelen verwerven en grotere winst alleen om de rijkdom zelf. Rijkdom is een kans en een opdracht, het is een mogelijkheid om goed te doen. Niets anders. Rijkdom is een geschenk dat je ontvangt om mee te werken voor Gods koninkrijk. Heb je die rijkdom alleen voor jezelf gebruikt en om nog meer rijkdom te verwerven, dan zal heel die rijkdom, die nutteloos is gebleven tegen je getuigen. Dat is die roest, het stof op de bankbiljetten, de gemiste kansen om goed te doen, de mogelijkheden voor Gods koninkrijk en die roest, zegt Jacobus zal als een vuur je vlees verteren. Dat is zijn beeld van de hel, de plek van de rijke vrek die geen oog had voor de verschoppeling bij de poort van zijn oprijlaan.
Wij zijn een kerk in transitie, een Kerk in overgang. U hebt me vaker horen vertellen over de kerk die aan het einde van de vierde eeuw staatskerk werd. Niet omdat de Kerk dat wilde maar de keizer wilde dat. Nu we weer op eigen benen staan, bevrijd van die last van staatskerk, moeten we net als het volk dat uit ooit Egypte wegtrok, weg van farao, weer leren om zelfstandig te zijn, onbeschermd als in de woestijn. We moeten weer ontdekken dat God bij ons is, dat Hij ons leidt naar zijn Land. De vuurzuil die ons verlicht is het Licht van Christus. Het manna dat ons voedt is de Eucharistie. De weg die Hij wijst is het Evangelie.
We waren een gesettelde kerk. We wilden onze rijkdommen behouden, maar de rijkdommen van de Kerk, wat zijn dat? Wat waren de schatten van de Kerk bij diaken Laurentius? Het waren de armen in wie hij Christus herkende en in wie hij Christus diende.
Moeten we dan de actie Kerkbalans maar opgeven. Dit gebouw afschrijven? Dat is niet de strekking van mijn betoog. We moeten wat we hebben inzetten voor de verkondiging en daarom schiften, onderscheiden: Wat is rijkdom om de rijkdom? Wat is rijkdom die de verkondiging en opbouw van de Kerk dient. Welke rijkdom wordt een last en welke rijkdom is een kans voor Gods koninkrijk?
Werken we ten dienste van de gesettelde kerk of ten dienste van de evangelisatie? Die vraag stelde paus Franciscus gisteren in de Nationale Basiliek van het Heilig Hart in België, de Basiliek van Koekelberg. Hij wees er ook op dat heel het synodaal proces meer één doel heeft; dat is terugkeer naar het Evangelie.
Wat is de echte rijkdom die ons persoonlijk toevalt? Dat is de diepere vreugde, als een geschenk van boven, de vreugde in het hart die haar oorsprong vindt in het evangelie. Ook dit was een woord van de paus gisteren. Niet een oppervlakkige glimlach, maar de echte vreugde in het hart trekt mensen aan. Evangelisatie door aantrekkingskracht, als een les van de heilige Theresia van Lisieux.
Jezus is radicaal in zijn uitspraak. Dat wat je afleidt van God, en nog erger, dat wat je verleidt tot kwaad, tot ongerechtigheid, tot zonde, hak het af, ruk het uit, gooi het weg. Jezus verzucht: Hoe moeilijk is het voor zulke rijken om in God Koninkrijk binnen te gaan?
Het is goed dat we als Kerk arm worden, klein worden, wegtrekken uit de gesettelde positie van staatskerk, wegtrekken uit de gesettelde tradities die we als staatskerk hadden. Dat we onze echte rijkdom terugvinden en inzetten voor de verkondiging. Dat is onze opdracht, onze zending, dat zal ons een innerlijke vreugde geven die alle vreugde te boven gaat. Het zal de Kerk vernieuwen en heil betekenen voor deze wereld. Amen.
Voorbede
Bidden wij vol vertrouwen tot God, onze barmhartige Vader.
Wij bidden voor onze paus bij zijn vele bezoeken, dat hij mag spreken namens Christus, dat de heilige Geest hem de woorden ingeeft die nodig zijn om de harten te raken. (Laat ons [zingend] bidden):
Wij bidden voor de machtigen van onze tijd, dat zij zich oprecht inspannen om een rechtvaardige samenleving op te bouwen, zich inzetten voor vrede en de schuldenlast niet afwentelen op de armen van deze wereld. (Laat ons [zingend] bidden):
Wij bidden voor onze parochie en onze parochiekern, dat wijzelf de waarheid spreken in mildheid en oprechtheid, in trouw en in kracht. Dat we die waarheid zelf in de praktijk voorleven, zodat het woord dat wij spreken betrouwbaar is. (Laat ons [zingend] bidden):
Wij bidden voor gezinnen; voor alleenstaanden en echtparen, ouders en grootouders, kinderen en kleinkinderen, dat de aandacht voor welvaart mag verschuiven naar welzijn, dat onze aandacht zich richt op onze naaste en vooral hen die het nodig hebben. (Laat ons [zingend] bidden):
Intenties