Wij horen vandaag: “Verheugt u”. Het is zondag Gaudete, de Advent is over de helft. Kerstmis nadert. In de Eucharistie vinden we steun en vreugde in chaotische tijden.
Eucharistieviering in de federatie RRM – H. Laurentius, in de kerk van de H. Liduina (Hillegersberg), HH. Laurentius en Elisabeth (Kathedraal), zondag 15 december, om 09.30 en 11.00 uur, door plebaan Michel Hagen. A.M.D.G. – I.H.S.
Preek: C2024ADV03C
Lezingen
E.L: Sefanja 3, 14-18a
Psalm: Jesaja 12, 2-3, 4 bcd, 5-6
T.L: Filippenzen 4,4-7
All: Jes. 61, 1 (cf. Lc. 4, 18)
EV: Lucas 3, 10-18
Homilie
Het is de derde zondag van de Advent. Nog een weekje, dan brandt alweer de vierde kaars. Ik hoor mezelf en anderen de laatste tijd vaker zeggen: “Wat gaat de tijd snel. Het lijkt wel of hij steeds sneller gaat”. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat bij het ouder worden het gevoel sterker wordt dat de tijd sneller gaat. Maar ook als je het druk hebt, gaat de tijd sneller.
Deze derde zondag wordt zondag Gaudete genoemd, we lezen het in de tweede lezing: “Verheug u” schrijft Paulus; “verheug u altijd”. Maar ook in de eerste lezing: “Verheug u en wees blij, Jeruzalem”. Misschien hebt u gezellige dagen gehad rond Sinterklaas, misschien ziet u uit naar gezellige dagen rond Kerstmis, maar misschien heerst er tussendoor ook een ander gevoel.
Verleden week sprak minister-president Schoof over noodpakketten; dat het verstandig is om die in huis te hebben. Mijn preek van verleden week ging daarop in. U vindt hem op de site van de parochie. Dat was verleden week. Afgelopen week sprak oud-premier Mark Rutten ook hierover. Hij zei: “We zijn niet klaar voor wat er de komende vier of vijf jaar op ons afkomt.” “Het is tijd om ons mentaal voor te bereiden op oorlog”. Hij zei dit als als secretaris-generaal van de NAVO. Misschien herinnert u zich deze oude Latijnse spreuk: “Si vis pacem, para bellum”, wat betekent: “Als je vrede wilt, bereid je dan voor op oorlog”. Deze gedachte was al bekend bij de Grieken en de Romeinen: “Si vis pacem, para bellum”, “Wil je vrede, bereid je voor op de oorlog”.
Dat is ineens een andere sfeer dan wat je op zondag Gaudete zou willen; dat is niet langer: “Verheug je”. Tegelijk is het wel de realiteit en het past in feite ook op een bijzondere manier bij de lezingen. De profeet Sefanja in de eerste lezing leefde net als wij in een tumultueuze tijd, er waren allerlei invloeden van andere culturen en talloze vreemdelingen stroomden het land en ook Jeruzalem binnen. Sefanja waarschuwt met krachtige taal. Ik citeer een stukje: “Wee de rebelse, de bezoedelde, de hardvochtige stad! Naar een oproep luistert ze niet, een vermaning aanvaardt ze niet. Ze vertrouwt niet op DE HEER en nadert niet tot haar God. De hooggeplaatsten en bestuurders binnen haar muren zijn brullende leeuwen, haar rechters zijn wolven bij avond, die ’s ochtends niets meer te kluiven hebben. Haar profeten zijn zwetsers en bedriegers; haar priesters schenden wat heilig is en verkrachten de wet” (Sefanja 3, 1-4). Een kort stukje om te zien wat er speelde in de tijd van Sefanja; maar in datzelfde laatste hoofdstuk kijkt hij uiteindelijk uit naar de toekomst. Want het staat vast: God zal zich ontfermen, Sefanja is er zeker van, ja God laat zijn volk niet in de steek. Dan volgt de eerste lezing van vandaag: “De Heer zal zich uitbundig om u verblijden. Sion, jubel van vreugde, juich, Israël, verheug u en wees blij, Jeruzalem, met heel uw hart!”
Bij alle waarschuwingen hoort in ons geloof ook de hoop. Dat is wat paus Franciscus ons in het aanstaande jubeljaar wil meegeven: Hoop. Die hoop steunt niet op deskundigheid of goede wil van de machthebbers. Het is maar de vraag wat je van hen kunt verwachten. Het is ook niet de hoop die je put uit een mentale voorbereiding op de oorlog: “Si vis pacem, para bellum”. Het is een heel andere hoop en heel een andere vreugde. Daarvan speuren we iets in de tweede lezing van Paulus: “Verheugt u! Uw vriendelijkheid moet bij alle mensen bekend zijn. De Heer is nabij. Weest onbezorgd”. De vraag is echter: Kan dat in deze tijd? Wat is dat voor vreugde? Is het mogelijk om je hart in vrede te hebben terwijl alles om je heen chaotisch is? Kan je innerlijk de rust bewaren als de wereld in brand staat?
Dat is het verschil tussen de wereld en de Kerk. Als Mark Rutte zegt dat we ons mentaal moeten instellen op oorlog, dan wil hij dat we bereid zijn te investeren en financiële offers te brengen zodat we ons kunnen verdedigen tegen elke agressie van buiten. Dan wil hij van meerdere landen een grotere bijdrage aan defensie. Dan wil hij dat we weer gaan denken aan de dienstplicht, aan defensie industrie et cetera.
De toespraak van Mark Rutte was in het Engels. Het werd door de NOS vertaald met “geestelijk voorbereiden op oorlog”. Maar bij een geestelijke voorbereiding denk ik aan iets anders. Als premier Schoof zegt dat we moeten zorgen voor noodpakketten, dan denk ik ook aan andere nood.
Hoe komt het dat de spanningen wereldwijd oplopen? Is dat alleen door een aantal slechteriken in oorlogszuchtige landen? Of is er meer aan de hand? Is het Rijke Westen naïef geweest en teveel gericht op eigen welvaart, doorgeschoten in grenzeloze vrijheid, autonomie, alles is maakbaar en dat doen we dus ook, de aarde uitputtend, weg van God, weg van Gods richtlijnen, weg van de christelijke waarden en normen? We kennen het gezegde: “Boontje komt om zijn loontje” en “De wal keert het schip”.
Bij geestelijke voorbereiding denk ik aan bekering, niet alleen bekering ten opzichte van milieu en klimaatverandering, ook niet bekering van naïef denken terug naar: “Bereid je voor op oorlog als je vrede wilt”. Ik denk dan aan die veel diepere bekering; terug naar God, terug naar Gods geboden, luisteren naar Gods stem, doen wat Hij ons leert. Je innerlijk richten op de hemel, op de toekomst met God. Om die weg te wijzen, stuurt Jezus de Kerk de wereld in.
Als Johannes de Doper optreedt, dan is zijn Boodschap eenvoudig. “Wie dubbele kleding heeft, Iaat hij delen met wie niets heeft, en wie voedsel heeft, Iaat hij hetzelfde doen” En tot de soldaten: “Niemand uitplunderen, niemand iets afpersen, wees tevreden met uw salaris”. Om aan de toekomst te bouwen, moeten we ons bekeren, niet gericht blijven op genieten, niet leven voor jezelf maar voor een samenleving die gebouwd is op Gods liefde, op Gods genade, op Gods barmhartigheid. Kerstmis nadert, de Vredevorst nadert. Wie Hem volgt en verwacht, ervaart nu reeds vreugde, de vreugde van zondag Gaudete. Amen.
Voorbede
Wij bidden tot God die ons behoud en redding biedt.
Wij bidden voor de Kerk in deze chaotische tijd, we vragen om geloof en vertrouwen; om een waakzame houding voor wat echt belangrijk is, we bidden om inzicht en kracht om de goede keuzes te maken; dat het komende kerstfeest ons vervult met wijsheid, hoop en goede moed. (Laat ons [zingend] bidden):
Wij bidden voor onze wereld, voor alle regeringen; dat er aandacht komt voor de geestelijke waarden, we bidden om vrijheid van godsdienst wereldwijd, om een einde aan oorlogen en uitbuiting, dat ook multinationals zich inzetten voor vrede en behoud van de schepping. (Laat ons [zingend] bidden):
Wij bidden voor onze parochie en onze parochiekernen, dat we het belang van vriendelijkheid en gastvrijheid erkennen, dat we ons erin oefenen tijd te maken voor de naasten om zo het voorbeeld van Christus na te volgen. (Laat ons [zingend] bidden):
Wij bidden voor gezinnen, voor alleenstaanden en echtparen, ouders en grootouders, kinderen en kleinkinderen; dat we deze laatste week van de Advent benutten als bereiding op Kerstmis, dat we ons vrij maken van wat niet belangrijk is om tijd te vinden voor God en de naaste. (Laat ons [zingend] bidden):
Intenties