Vandaag horen we Jezus spreken over zien of niet zien, blind of niet blind. Wanneer wij kijken met zijn blik van barmhartigheid, gaan we meer zien.
Eucharistieviering in de HH. Laurentius en Elisabeth (Kathedraal), zondag 2 maart 2025, om 11.00 uur (gezinsviering), door plebaan Michel Hagen. A.M.D.G. – I.H.S.
Preek: C2025DHJ08C
Lezingen
E.L: Ecclesiasticus (Jezus Sirach) 27, 4-7
Psalm: Ps. 92 (91), 2-3, 13-14, 15-16
T.L: 1 Korinthe 15, 54-58
All. Vers. Johannes 74, 23
EV: Lucas 6, 39-45
Homilie
“Kan soms de ene blinde de andere leiden? Vallen dan niet beiden in de kuil?”
Zien of niet zien, blind of niet blind. Jezus spreekt hier vaker over en er zijn meerdere voorbeelden van genezingen van blinden. Een bekend voorbeeld is Bartimeüs, de blinde bedelaar bij het bezoek van Jezus aan Jericho. De blinde Bartimeüs zag met de ogen van het geloof méér dan degene die hem snauwden te zwijgen. Bartimeüs geloofde dat Jezus hem kon genezen. De ogen van zijn geloof waren al open (Marcus 10, 46-52).
Het gaat bij Jezus altijd om een ander zien, nooit alleen om het zien met de ogen. Als zijn leerlingen maar één brood bij zich hebben en daarover discussiëren, zegt Jezus: “Begrijpt en verstaat ge het dan nog niet? Is uw geest dan zo verblind? Ge hebt toch ogen: ziet ge dan niets? ge hebt toch oren: hoort ge dan niets? (Marcus 8, 17-19).
Als Jezus spreekt over de gevaren van de rijkdom, zegt Hij: “Indien dus zelfs uw innerlijk licht duister is, hoe erg zal dan de duisternis zijn!” (Matteüs 6, 23). Een innerlijk licht waarmee je ziet.
In zijn gesprek met Schriftgeleerden en Farizeeën zegt Hij: Huichelaars! … het gewichtigste van de Wet: rechtvaardigheid, barmhartigheid en trouw verwaarloost ge. … Blinde leiders, die de mug uitzift en de kameel doorslikt!” (Matteüs 23, 23-24).
Vandaag zegt Hij: “Kan soms de ene blinde de andere leiden? Vallen dan niet beiden in de kuil?” Het is duidelijk dat dit niet om gewone blindheid gaat. Tegen zijn leerlingen zegt Hij: Is uw geest dan zo verblind? Tegen de Schriftgeleerden en Farizeeën zegt Hij: Blinde leiders, die de mug uitzift en de kameel doorslikt!
Jezus ziet. Hij ziet meer dan anderen. Wat ziet Jezus wel en en zien de anderen niet? Waarom ziet Hij het wel en zien wij niet? In gesprek met tegenstanders zegt Hij: “Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u: de Zoon kan niets uit zichzelf, maar alleen datgene wat Hij de Vader ziet doen. En alles wat Deze doet, doet de Zoon insgelijks” (Johannes 5, 19). Jezus ziet wat de Vader doet en doet dan met Hem mee. Wat is dat voor zien? Hoe ziet Hij wat de Vader doet? Zijn zien heeft te maken met een vrijheid die Jezus heeft en die bij ons beperkt is. Jezus is vrij van begeerte naar geld. Hij is vrij van begeerte naar macht. Hij is vrij van begeerten van het lichaam. Alles wat zijn blik kan vertroebelen heeft Hij afgelegd. Jezus kiest voor armoede om vrij te blijven. Hij kiest voor de wil van de Vader om niet in de valkuilen van de eigen wil te vallen.
Bij de gevaren van de rijkdom spreekt Jezus over een innerlijk licht dat verduisterd raakt. Over Bartimeüs zeiden we dat hij zag met de ogen van het geloof.
In het Evangelie gaat het dan ook om onze manier van kijken naar de ander. Hoe komt het dat de fouten van de ander ons meteen opvallen. Ook kleine fouten, splinters. Maar zien we onze eigen fouten niet? De balk in ons eigen oog. Het betekent dat we niet vrij zijn van eigenbelang. Het heeft alles te maken met onze innerlijke houding. Zijn wij bereid echt naar Jezus te luisteren, zijn we bereid ons te bekeren en onze houding te veranderen.
Jezus gebruikt dikwijls parabels, gelijkenissen. Om die te begrijpen moet je nadenken. Dat kost moeite, dat vraagt inzet. Om te verstaan wat Jezus bedoelt, moet je moeite doen. Het is geen fastfood, geen hapklare brok. Jezus vraagt inzet. Daarover geeft Hij deze uitleg: “Als ik tot hen spreek in gelijkenissen, dan is het omdat zij, ofschoon zij ogen hebben, niet zien en ofschoon zij oren hebben, niet horen of begrijpen”. Daarop citeert Hij de profeet Jesaja: “Met uw oren zult gij luisteren en toch niet verstaan, met uw ogen zult gij kijken en toch niet zien. Want verhard is het hart van dit volk, met hun oren luisteren ze slecht en hun ogen doen zij dicht, uit vrees dat zij zouden zien met hun ogen, met hun oren zouden horen, met hun hart zouden verstaan, zich zouden bekeren en Ik zou hen genezen” (Matteüs 13, 13-15).
Verhard is het hart van dit volk. Die verharding maakt blind, want die verharding betekent een onwil om naar Hem te luisteren. Die verharding betekent onwil om het eigen leven te veranderen. Die verharding maakt uiteindelijk dat Jezus, dat God hen niet kan genezen.
Kijken en niet zien. Of kijken en alleen zien wat je wilt zien. Verharding van het hart. Onwil om te veranderen. Het zijn de valkuilen van de afgoden. Macht als afgod. Winst als afgod. Eigenmachtigheid, autonomie en zelfbeschikking als afgod. Bezit en invloed als afgod. Het zijn de moderne afgoden die aanbeden worden. Daarover zegt Psalm 135 (15-18): “De goden van de heidenvolken zijn slechts zilver en goud, maaksels van mensen. Zij hebben een mond, maar spreken niet; zij hebben ogen, maar zien niet. Zij hebben oren, maar horen niet; er is geen adem in hun mond. Laat hun makers worden zoals zij, al wie op hen vertrouwt.”
Mensen worden gaandeweg dat wat zij aanbidden, dat wat ze vereren, waar ze zozeer aan gehecht zijn. Maar afgoden zijn blind, doof en stom. Een blindheid, doofheid en stomheid die zich niet laat genezen. Een innerlijke blindheid omdat zij die gehechtheid niet los willen laten, een verharding van het hart, waardoor God hen niet kan genezen.
We zien het in de politiek, op het wereldtoneel. We zien het in het klein om ons heen en ook in onszelf. Verharding van het hart maakt blind. Wanneer wij van Jezus de zachtmoedigheid leren, dan kan Hij onze blindheid genezen. Amen.
Voorbede
Wij bidden tot God die oog en oor voor ons heeft.
Wij bidden voor de Kerk en voor alle christenen, dat allen bereid zijn aan zichzelf te werken. Wij bidden om vrede, dat christenen vredebrengers zijn. Wij bidden voor Paus Franciscus om herstel van zijn gezondheid en om wijsheid in zijn situatie. (Laat ons [zingend] bidden):
Wij bidden voor onze samenleving, om een gezonde zelfkritiek. Wij bidden voor de internationale betrekkingen: Dat hulp niet wordt misbruikt voor zelfverrijking. Wij bidden voor politici, dat het voorbeeld van Christus hen mag bevrijden van arrogantie en manipulatie. (Laat ons [zingend] bidden):
Wij bidden voor onze parochie en onze parochiekernen, dat we met barmhartigheid kijken naar alle menselijke tekorten, dat we naar het woord van Jezus ons niet blindstaren op andermans fouten maar heel ons leven blijven werken aan onszelf. (Laat ons [zingend] bidden):
Wij bidden voor gezinnen, voor echtparen en alleenstaanden, voor ouders en grootouders, kinderen en kleinkinderen; om een blik van liefde en begrip waardoor de naaste zich veilig weet, dat we niet wegkijken als we moeten optreden, dat we ons niet doof houden voor de hulpvraag van onze naaste. (Laat ons [zingend] bidden):
Intenties