Vandaag op de eerste zondag van de veertigdagentijd, gaan we met Jezus de woestijn is. Met Hem zullen wij de bekoringen en verleidingen van deze tijd moeten herkennen en overwinnen. In de Eucharistie vragen we Hem om kracht, moed en wijsheid.
Eucharistieviering in de parochiefederatie H. Laurentius (RRM), in de kerken van de H. Liduina (Hillegersberg) en de HH. Laurentius en Elisabeth (Kathedraal), zondag 22 februari 2026, om 09.30 en 11.00 uur, door plebaan Michel Hagen. A.M.D.G. – I.H.S.
Preek: A2026QDR01A
Lezingen
E.L: Genesis 2, 7-9; 3,1-7
Psalm: Ps. 51 (50), 3-4, 5-6a, 72-13, 74 en 77
T.L: Romeinen 5,12-19 (of: 12. 17-19)
All: Matteüs 4, 4b
EV: Matteüs 4, 1-11
Homilie
Verleiding, bekoring, verzoeking, beproeving, een test … Wat is nu de ultieme bekoring, waar zwicht de mens voor? De lezingen van vandaag geven daar antwoord op. De tuin, de mens, Adam en Eva. Ze hebben alles en ze hebben elkaar, en dan: “Maar de slang zei tot de vrouw: “Gij zult helemaal niet sterven. God weet dat uw ogen open zullen gaan als ge eet van die boom, en dat ge dan gelijk zult worden aan God door de kennis van goed en kwaad”.”
Gelijk worden aan God. Goddelijk worden; zelf een goddelijk wezen zijn; zelf bepalen wat goed en kwaad is; niemand boven je hebben die dat voor jou bepaalt. Onafhankelijk zijn; de totale autonomie. De mens wordt god. Het is de ultieme bekoring, het wordt de ultieme verleiding, het eindigt in de ultieme beproeving en de mens valt, houdt geen stand. In plaats van goddelijk te worden, gaan hun ogen inderdaad open maar ontdekken ze hun naakte-ik, hun niets-zijn, ze zijn niets anders dan doorgeschoten dieren uit de evolutie. Goed en kwaad kennen ze, maar het zal hen verscheuren, heen en weer slingeren, het kwaad zal blijven bekoren, het goede lijkt steeds weer onbereikbaar.
De zonde van ongehoorzaamheid aan God leidt tot het tegenovergestelde van wat ze verwachtten; de leugen van de verleider, de leugenaar vanaf het begin, haalt de mens weg van zijn doel, een geliefd schepsel van God te zijn, door in de mens een verlangen op te roepen zelf een god te zijn.
Op de site van de NOS stond afgelopen zaterdag een verdiepend artikel met de prikkelende vraag: “Is de arrestatie van de Britse voormalige prins Adrew, het einde van een ‘onaantastbare’ Epstein klasse?” Los van de rest van het artikel dacht ik meteen: “Hoe naïef is die vraag”? De Epstein klasse suggereert iets nieuws, maar het is een heel oud fenomeen. Machtigen doen wat ze willen. Maar wanneer zij hun begeerten en hartstochten niet beheersen met teugels van moraal en verstand, dan leidt dat op de duur niet alleen tot hun eigen val, maar ook tot die van een samenleving. Het probleem is dat er steeds weer een nieuwe heersende klasse ontstaat, die voor dezelfde opgave staat en die hoe ironisch, ook steeds in dezelfde valkuil stapt. Het is het lot van deze wereld.
Het antwoord op de eerste lezing over Adam en Eva en hun diepe val, is het Evangelie. Jezus is de nieuwe Mens, Hij is de mens zoals de mens bedoeld is, zoals de mens vanaf het begin God voor ogen stond. En Jezus gaat de woestijn in. Hij maakt in veertig dagen die tocht van het volk van Israël van veertig jaar mee. Gods volk werd beproefd in de woestijn met honger; dat manna stond hen tegen, ze wilden vlees en ze wilden drinken, ze geloofden uiteindelijk niet dat God hen het Beloofde Land zou schenken, ze wilden eigenlijk liever terug naar de slavernij in Egypte; liever dan gehoorzamen aan Gods wetten, liever eigengemaakte afgoden die lust en losbandigheid verheerlijken dan een onzichtbare God die oproept tot zuiverheid, goedheid en trouw.
Jezus gaat de woestijn in; Hij weet dat de beproevingen hem daar wachten, maar dat is zijn weg; Hij gaat de weg van Gods Volk en daar is dan inderdaad de duivel. De duivel heeft gewacht, hij heeft geduld, hij heeft gewacht tot aan het einde van die veertig dagen en nachten, gewacht tot Jezus honger kreeg.
Hoe zou de duivel Jezus kunnen beproeven? De duivel hoeft niet te zeggen: Als jij gelijk aan God wilt worden, eet dan van die verboden boom. Dat heeft geen zin, niet omdat er geen boom in de woestijn staat, maar omdat Jezus Gods Zoon is. Jezus heeft dat even daarvoor gehoord, vlak voordat Hij de woestijn inging. Bij zijn doop klonk Gods stem: “Dit is mijn Zoon, mijn veelgeliefde, in wie Ik welbehagen heb” (Matteüs 3, 17b).
Dat is dus ook precies wat de duivel zegt: “Als Gij de Zoon van God zijt, beveel dan dat deze stenen hier in brood veranderen.” “Als Gij de Zoon van God zijt, werp U dan naar beneden, want er staat geschreven …”
Terug naar het begin van deze preek. Wat is de ultieme bekoring, de ultieme verleiding? Waar zwicht de mens voor? Gelijk worden aan God. Goddelijk worden; zelf bepalen wat goed en kwaad is; niemand boven je hebben die dat voor jou bepaalt. Onafhankelijk zijn; de totale autonomie.
Ja, Jezus heeft honger, maar zijn echte honger is de honger om Gods wil te doen. En autonomie; dat jij kan bepalen wat God moet doen, wil Hij dat? Werp je maar maar beneden, God moet je opvangen. Nee, andersom; Jezus is gekomen om te doen wat de Vader wil; niet mijn wil maar uw wil geschiede.
Als laatste komen al dan die koninkrijken; of Jezus om aardse macht te verkrijgen, bereid is de duivel te aanbidden. Het lijkt een laatste wanhoopspoging van de duivel, hij heeft niets ander meer, dan maar vol inzetten op deze uiterste bekoring, de macht op aarde, de macht over alle wereldrijken, de macht over koningen en prinsen, de macht over regeringen en industrieën, daarbij zelf bepalen wat goed en kwaad is; niemand boven je hebben die dat voor jou bepaalt, onafhankelijk zijn; de totale autonomie.
De Epstein-files en Epstein-gate; zij ademen die sfeer; gezwicht voor de verleider. Maar in plaats van de Epstein-soap te volgen, kunnen we beter beseffen hoe gevaarlijk de verleiding, de bekoring en de beproeving is. “Wie staat, ziet toe dat hij niet valle” (1 Kor. 10,12); en “wie hoog staat kan diep vallen”. Wij allen worden in deze Veertigdagentijd uitgenodigd om met Jezus al deze beproevingen te trotseren en zo op te gaan naar Pasen. Amen.
Voorbede
Bidden wij tot God dat Hij ons helpt stand te houden tegenover de verleidingen van deze wereld.
Wij bidden voor alle Christenen in deze Veertigdagentijd, dat de Heilige Geest hen te hulp komt om leugens te ontmaskeren, verleidingen te herkennen en onwaarheid aan het licht te brengen; dat zij sterk staan als de beproever hen treft; dat zij met Jezus alle bekoringen overwinnen. (Laat ons [zingend] bidden)
Wij bidden voor onze wereld, dat we afstand nemen van een economie en een commercie die gebaseerd is op verleiding, begeerte en hebzucht; dat waarachtige zorg om de mens en de schepping de norm wordt; wij bidden om bevrijding van de drang naar macht en bezit. (Laat ons [zingend] bidden):
Wij bidden voor alle mensen die lijden onder oorlogsgeweld en dreiging, onder natuurgeweld, ziektes en de gevolgen van klimaatverandering. Dat zij kracht ontvangen om staande te blijven, dat zij wijs zijn en in goedheid en liefde reageren wanneer kwaad hen treft. (Laat ons bidden.)
Wij bidden voor gezinnen; voor echtparen en alleenstaanden, voor ouders en grootouders, kinderen en kleinkinderen, dat wij deze Veertigdagentijd gebruiken om met Gods genade weerbaarder worden tegenover het kwaad; dat we luisteren naar Gods Woord, de Sacramenten ontvangen en ons meer inzetten voor de naasten. (Laat ons [zingend] bidden):
Intenties