‘Haatzaaien’ is zo’n woord dat ineens in het nieuws komt. In ons rechtssysteem heeft het inmiddels zelfs een eigen betekenis gekregen. Het is echter de vraag of je met het aanpakken van de haatzaaiers ook de oorzaak van de haat te pakken krijgt.
De beeldspraak van het zaaien kennen we vanuit de parabel van Jezus waarin hij spreekt over een vijand die onkruid tussen het goede graan heeft gezaaid (Mt. 13,24-25). We hebben daar ook onze eigen Nederlandse variant op: “Wie wind zaait zal storm oogsten”. De Van Dale kent ook het woord ‘onrustzaaier’.
Het heeft allemaal die negatieve klank waarbij iets kwalijks wordt gezaaid dat vervolgens toeneemt. Jezus gebruikt het beeld ook andersom, wanneer Hij spreekt over een goede oogst, waarbij de graankorrels dertig-, zestig- en honderdvoudig vrucht dragen. Paulus gaat hierop door als hij een collecte aanbeveelt bij de Christenen in Korinthe. Dan schrijft hij: “Bedenk dit: Wie karig zaait, zal karig oogsten; wie overvloedig zaait, zal overvloedig oogsten. … Hij die de zaaier zaad verschaft en brood geeft als voedsel, Hij zal ook u zaad verschaffen, het vermenigvuldigen en uw gerechtigheid rijke vrucht laten opleveren (2 Kor 9, 6.10)”.
Helaas valt de nadruk dikwijls toch eerder op het zaaien van het negatieve dan op het positieve zaaien, terwijl beide onze aandacht nodig hebben. Het is de moeite waard om ons af te vragen wat er zoal gezaaid wordt. Het is duidelijk: Wie haat zaait zal haat oogsten. Meer nog, wie haat zaait, zal geweld oogsten. Want haat veroorzaakt oogkleppen, haat schept vijandsbeelden, haat verdeelt en haat kweekt agressie. Misschien staan we er niet zo bij stil wat er allemaal wordt gezaaid in onze tijd en hoe het wordt gezaaid. Wat zaait de reclame? Mag je daarbij zeggen: Wie hebzucht zaait, zal egoïsme oogsten? Wat zaait de wapenindustrie? Mag je zeggen: Wie wapens zaait, zal oorlog oogsten? Of iets algemeners van onze moderne tijd. Mag je zeggen: Wie gemakzucht zaait, zal luiheid oogsten?
Daartegenover staat de Boodschap van Christus. Met het Evangelie in gedachten kunnen we zeggen: Wie liefde zaait, zal goedheid oogsten. Wie gerechtigheid zaait, zal vrede oogsten. Wie hoop zaait, zal toekomst oogsten. Dat zaaien gebeurt overigens op talloze manieren. Wat we ook doen of zeggen, de blik in onze ogen, de toon in onze stem, onze houding en onze gebaren, alles straalt iets uit naar onze naaste, naar onze medestander én tegenstander.
Zo komen we ook dichter bij de diepte die Jezus ons aanreikt: Het gaat om jouzelf. Ten diepste vergelijkt Jezus ons met de graankorrel die gezaaid wordt. Als een mens durft te sterven aan zijn eigenbelang om zo Christus meer ruimte te geven in zijn leven, dan is hij als die graankorrel die gezaaid wordt in goede grond en veelvoudig vrucht draagt. Dat sterven aan eigenbelang staat haaks op een cultuur die voortdurend roept dat het om jouw belang gaat. Tegelijk biedt deze cultuur ook juist veel kansen, omdat het licht van Christus in een duistere wereld des te meer zal stralen. Naarmate wij meer Jezus navolgen en goedheid en liefde zaaien, zal de waarheid van het Evangelie duidelijker zichtbaar worden.
Pastoor Michel Hagen