De stille Sint Jozef staat vandaag op de voorgrond. God wist wie hij uitkoos als vader voor Jezus. Over grote liefde en trouw gaat het Evangelie.
Eucharistieviering in de federatie H. Laurentius (RRM), in de kerken van de H. Liduina (Hillegersberg) en de HH. Laurentius en Elisabeth (Kathedraal), zondag 21 december 2025, om 09.30 en 11.00 uur, door plebaan Michel Hagen. A.M.D.G. – I.H.S.
Preek: A2026ADV04A
Lezingen
E.L: Jesaja 7, 10-14
Psalm: Ps. 24 (23), 1-2, 3-4ab, 5-6
T.L: Romeinen 1, 1-7
All: Matteüs 1, 23
EV: Matteüs 1, 18-24
Homilie
Het Evangelie van vandaag op de vierde zondag van de Advent hebben we deze week al eerder gelezen. De Evangelist Matteüs vertelt ons over sint Jozef. We kennen de geboorte van Jezus uit het Evangelie volgens Lucas, maar Matteüs kijkt naar deze geschiedenis vanuit het oogpunt van Sint Jozef.
In beide evangelies zie je hetzelfde. Maria is zwanger, maar niet van Jozef. Maria zegt eenvoudig tegen de engel: “Zie de dienstmaagd van de Heer. Mij geschiede naar uw Woord”. Zij stemt in met Gods wil. Hoe en wat God nu zal doen, weet ze niet, behalve dat ze een zoon zal baren die “Zoon van de Allerhoogste” genoemd zal worden. Zij stemt in en Het Woord wordt vlees.
Maar die stille sint Jozef. Van hemzelf is geen woord in de Bijbel opgetekend. Het vermoede bestaat dat Jozef al overleden was voordat Jezus in de openbaarheid trad. Wat van Jozef is overgeleverd, komt dus via anderen. Die stille Jozef. Hij is rechtvaardig, nee meer nog, barmhartig, liefdevol, respectvol. Hij mag een spiegel zijn voor elke man, een voorbeeld, maar ook een hulp. Wij mannen mogen Jozef vragen ons te helpen in diezelfde houding.
Er staat een zinnetje in dit Evangelie over Sint Jozef dat om uitleg vraagt: “Omdat Jozef, haar man, een rechtvaardige was en haar niet in opspraak wilde brengen, was hij van plan in stilte van haar te scheiden”. In stilte van Maria scheiden. Wat betekende dat? Een scheidingsbrief meegeven? Maar wat stond daar dan in? Stilte betekent dat Jozef niet bekend wilde maken dat het kind niet van hem was. Geen scheidingsbrief meegeven? Maar dan is Maria vogelvrij voor wie haar willen beschuldigen. Een scheidingsbrief zonder verklaring? Maar dan zullen ze Jozef nakijken dat hij Maria laat zitten met een kind.
Jozef heeft wat je noemt een duivels dilemma. Hoe is Maria zwanger geworden. Heeft Maria hem iets verteld? Iets over een engel? Een bode van God? Iets over de vervulling van de belofte, de komst van de Messias? Kan Jozef haar geloven? En als het waar is wat Maria zegt, dan durft hij haar niet in huis te halen. Dan is zij als de Ark van het Verbond, niet aanraken dus, wegblijven, heilig, goddelijk gevaarlijk. Maar als het niet van God komt en gewoon menselijk is. Dan is er zonde, onzuiverheid en kan Jozef haar ook niet in huis halen. Dan is Maria niet eerlijk en maakt ze er een mooi verhaal van. De kans is groot dat Jozef vooral dacht aan het heilige dat hij te heilig vindt voor hem en daarom van plan is Maria niet in huis te nemen als zijn vrouw. Maar het menselijke kan ook in zijn gedachten hebben meegespeeld. Dit alles ligt besloten in die paar woorden die Matteüs heeft doorgegeven, dat Jozef van plan was “in stilte van haar te scheiden”. Omdat die woorden zo beladen zijn, is het vrij zeker dat ze historisch zijn en teruggaan op Sint Jozef zelf.
Maar wat betekent het voor Jozef als hij het besluit neemt “in stilte” van haar te scheiden. Hij neemt het risico dat ze hém zullen nawijzen. In stilte betekent, zonder verklaring, zonder beschuldiging, zonder uitleg. Dus zullen er mensen zijn die zeggen, is dat nou die brave Jozef. Laat hij haar zitten met een kind? Hij geeft geen verklaring, zeker om zijn eigen hachje te redden?
Jozef neemt een risico, hij is bereid de valse beschuldiging te dragen en daarmee is hij de perfecte vader voor Jezus. Bereid de schuld van een ander te dragen, schuld te vergeven en zelf de last te dragen. Want dat is precies wat Jezus later zal doen. Dat wat Jezus zal doen in de hoogste mate, het kruis dragen, als het lam Gods de zonden van de wereld dragen, als de zondebok met het kruis op zijn schouders de zonde de wereld uitdragen; dat doet Jozef reeds in het klein als hij het besluit neemt “in stilte” van Maria te scheiden.
Maar de hemel wil geen scheiding, integendeel. Het probleem is dat ons verstand te klein is om uit onszelf Gods plannen te snappen. Wij willen lijden vermijden en onze naam redden. Steeds moet de hemel ons te hulp schieten zodat we kunnen geloven en begrijpen dat God een plan heeft dat groter is dan het onze. De hele Bijbel staat vol met openbaring. God doet dingen die wij niet verwachten of kunnen bedenken. Het woord van de engel in de droom, de openbaring van de hemel, een persoonlijk woord tot Jozef zal hem uiteindelijk helderheid geven. Als Maria het nog niet gezegd zou hebben, dan weet Jozef het nu, door deze droom. Ja, dit is Gods werk. Ja, Maria is die Ark van het Verbond. Ja, het is heilig wat hier gebeurt. Maar, Jozef, wees niet bang, “Zij zal een zoon baren die gij de naam Jezus zult geven, want Hij zal zijn volk redden uit hun zonden”.
Wilt u nog meer zien wat een groot mens Sint Jozef is? We zien dat hij rechtschapen is en Maria in bescherming neemt. Dat hij het risico neemt dat ze hem zullen beschuldigen. We zien dat Hij bereid is de schuld te dragen. We zien dat hij luistert en God gehoorzaamt. Zodra het duidelijk is, doet hij wat hij moet doen. De angst is weg. Er komt vreugde. Jozef neemt Maria in huis, hij beschermt haar en het kind. Zo beschermt hij het prille begin van de Kerk.
Jozef en Maria passen in eenvoud wonderwel bij elkaar. Maria schrok van het woord van de engel toen deze haar begroette met het woord: “begenadigde”. Zo zag Maria zichzelf niet. Zij zag zichzelf slechts als de dienstmaagd van de Heer. Sint Jozef is bevreesd, een heilige huiver om Maria in huis te nemen, wat de omstandigheid ook zou zijn. Daarom zegt de engel: “Jozef, zoon van David, wees niet bevreesd Maria als uw vrouw te aanvaarden”. Jozef leert ons minder te spreken en meer te luisteren naar Gods Woord. Hij leert ons eenvoudig te doen wat God ons opdraagt. Jozef is een man van geloof. God koos hem omdat hij al leek op Jezus, voor wie hij een vader moest zijn. Amen.
Voorbede
Bidden wij op voorspraak van Sint Jozef.
Wij bidden voor alle christenen, wij vragen de genade om de houding van Sint Jozef te volgen, in eenvoud en oprechtheid, in luisterbereidheid en gehoorzaamheid aan Gods opdracht, dat wij het mysterie van de verlossing meedragen in onze tijd. (Laat ons [zingend] bidden):
Wij bidden voor onze wereld, dat de wereldwijde samenleving in Jezus de weg gaat zien naar vrede en verzoening, de weg die leidt tot wederzijds respect en waardering. We bidden dat met Kerstmis de vrede iets dichterbij mag komen. (Laat ons [zingend] bidden):
Wij bidden voor onze parochie en onze parochiekernen, we vragen om de Heilige Geest, dat wij Gods openbaring in ons eigen leven mogen verstaan, dat we bij alle tegenslagen en problemen de vreugde van het Evangelie bewaren die God in ons hart legt als we zijn wil doen. (Laat ons [zingend] bidden):
Wij bidden voor gezinnen; voor alleenstaanden en echtparen, ouders en grootouders, kinderen en kleinkinderen, we vragen op voorspraak van Sint Jozef om Gods bescherming voor de gezinnen en de families en dat we Sint Jozef navolgen in zijn bescheidenheid en grote liefde. (Laat ons [zingend] bidden):
Intenties