Paus Franciscus heeft voor het jaar van Barmhartigheid heilige deuren geopend en een speciale aflaat afgekondigd (zie: Brief paus Franciscus d.d. 1-9-2015 – www.rkdocumenten.nl). Wat is nu eigenlijk een aflaat en hoe verhoudt die zich tot de Biecht?
Kent u de geschiedenis van koning David, van zijn glorietijd en zijn diepe val? David, trouw aan God, komt op voor Gods heilige Naam. Hij strijdt tegen Goliat, overwint de vijanden en houdt wonderwel stand. Als David echter eenmaal koning is wordt hij decadent. Hij zet zijn zinnen op de mooie Batseba, de vrouw van Uria. Batseba wordt zwanger en als David zijn zonde niet kan maskeren, laat hij haar man Uria vermoorden (2 Samuel 11 en 12). Hoe diep kun je vallen? De profeet Natan roept David ter verantwoording. Als David daarop belijdt dat hij heeft gezondigd, geeft de profeet Natan hem het bevrijdende antwoord: God heeft hem vergeven. God heeft zich weer met David verzoend. David heeft zijn zonden erkend en zich bekeerd; hij mag opnieuw beginnen. Dit neemt echter niet de gevolgen van zijn zonden en de straf voor zijn zonden weg. Zo onomkeerbaar als zijn daad is, zo onvermijdelijk zijn de gevolgen ervan. Het kind dat hij heeft verwekt, sterft. Één van zijn zonen stoot hem van de troon. David moet vluchten.
Of het nu zoals bij David gaat om overspel en moord, of om dronkenschap, pornografie, machtsmisbruik, bedrog, luiheid, verwaarlozing van je plichten, verslapping van je inzet voor Gods Koninkrijk of wat dan ook, door de zonde raakt een mens verwijderd van God. Bij David zien we dat hij vergeving krijgt van zijn zonden, maar dat de straf blijft bestaan. De straf, die voor een deel samenvalt met de gevolgen van zijn zonden, is nog niet weg. Toch zien we dat God zelfs daarin mild is. Hij beperkt de straf, zodat David weer verder kan. Het tweede kind van Batseba zal later zelfs de grote koning Salomo worden. De zoon die zijn vader David verjaagt, zal zelf ten val komen en de vrede keert weer terug. God ontfermt zich zelfs over de gevolgen van onze zonden en als Heer van de geschiedenis zal Hij ook die tenslotte ten goede keren. God is barmhartig en verlangt ernaar om ons die barmhartigheid te tonen.
Paus Franciscus spoort ons aan om die grote gave van Gods barmhartigheid te ontvangen in het sacrament van boete en verzoening, de Biecht. Met de absolutie die de priester uitspreekt, worden onze zonden door Christus vergeven en zijn we weer volledig verzoend met God. In de penitentie wordt ons een vervangende straf opgelegd die symbool staat voor de gevolgen van het kwaad dat we hebben gedaan. Uiteindelijk wil God ook de gevolgen, de schuld en de straf, verminderen en kwijtschelden. Voor die kwijtschelding (of indulgentie = strafontheffing = aflaat [aflaten = weglaten]) heeft paus Franciscus in elk bisdom een heilige deur benoemd. Wie zich net als David klein durft te maken in het sacrament van de Biecht en de weg van bekering opgaat, wordt ook uitgenodigd door zo’n heilige deur te gaan, die symbool staat voor Christus die de deur van Gods schaapstal is. Vergeving en kwijtschelding, God is eindeloos barmhartig.
Pastoor Michel Hagen