Tijdens een tv opname aan het Katwijkse strand, afgelopen Kerstmis, opperde ik dat de drie belangrijkste woorden van Jezus misschien wel deze zijn: “Kom, volg Mij”. Paus Franciscus heeft geen suggesties nodig, maar wat mij betreft mag het volgende genadejaar “Een Heilig Jaar van Navolging” zijn. Als we immers dit Heilig jaar Gods Barmhartigheid werkelijk hebben beleefd, zal het logische antwoord daarop zijn dat wij hem (willen) navolgen.
Op allerlei plaatsen in het Evangelie hoor je Jezus zeggen: “Kom, volg Mij!” Als Hij de Vissers roept, met Petrus in het midden: “Kom, volg Mij, ik zal u vissers van mensen maken. (Matteüs 4,19)” Als Hij de tollenaar Levi passeert: “Kom, volg Mij.” Levi liet alles achter en volgde Hem (Lucas 5,27-39).
Dat is radicaal: Je vissersbedrijf achter je laten, je tolhuis verlaten, definitief. De mensen in de tijd van Jezus waren net zo gehecht aan een stabiel inkomen als wij in onze tijd. Jezus roept ons op om alle aardse zekerheden los te laten, met Hem mee te gaan en alleen nog te vertrouwen op Gods Voorzienigheid. Om zo Jezus na te volgen is radicaal. Judas heeft het niet vol kunnen houden. Zijn gehechtheid aan de aardse zekerheid, met genoeg geld in de portemonnee, won het van zijn vertrouwen op Jezus en de Vader.
Wie Jezus volgt, gaat Gods Koninkrijk binnen. Wie Hem niet volgt, blijft in dienst van de Farao, blijft in dienst van deze wereld. De leerlingen volgen Jezus radicaal. Wat Jezus doet op Witte Donderdag, is nog veel radicaler; Hij geeft zijn leven. Hij maakt duidelijk hoe we Hem moeten navolgen, met een dubbele opdracht.
Ten eerste moeten we de Verbondsmaaltijd blijven vieren, dag in dag uit, week in week uit, jaar in jaar uit, totdat Hij wederkomt (1 Korintiërs 11,23-26). Dat krijgt concreet gestalte in onze Eucharistieviering. We komen in de Mis dus niet samen, omdat wij daar behoefte aan hebben, of omdat we elkaar zo aardig vinden. De reden dat we samenkomen is zijn opdracht, zijn uitnodiging, zijn initiatief dat doorgaat in de tijd; het binnenkerkelijke navolgen.
De tweede opdracht tot navolging betreft de liturgie van het leven, de eredienst van de dagelijkse navolging thuis en op het werk. Na de voetwassing zegt Jezus: “Als Ik, de Heer en Leraar, uw voeten heb gewassen dan behoort ook gij elkaar de voeten te wassen. Ik heb u een voorbeeld gegeven opdat gij zoudt doen zoals Ik u gedaan heb. (Johannes 13,1-15)” Zo beeldt Jezus uit, wat Hij eerder al had gezegd (Marcus 10,35-45): “… wie onder u groot wil worden, moet dienaar van u zijn; en wie onder u de eerste wil zijn, moet aller slaaf wezen, want ook de Mensenzoon is niet gekomen om gediend te worden, maar om te dienen en zijn leven te geven als losprijs voor velen.”
Dat vraagt een grote radicaliteit. Daarbij laat Jezus zien wat het betekent om de naaste de voeten te wassen; ook Petrus wast Hij de voeten, wetend dat hij Hem driemaal zal verloochenen. Radicale navolging in radicale liefde. Dat vraagt vertrouwen dat die liefde overwint. Witte Donderdag loopt via Goede Vrijdag naar Pasen. Ik wens u een gezegende Goede Week en alvast een Zalig Pasen.
Pastoor Michel Hagen