Er is een plek in ons oog waar de gezichtszenuw het oog verlaat en met die plek kan je niet kijken. Aangezien je twee ogen hebt, merk je dat niet. Met een trucje kan je dat wel waarnemen. De uitdrukking ‘blinde vlek’ wordt echter heel dikwijls figuurlijk gebruikt als we systematisch iets niet zien of hebben gezien.
Deze dagen horen we veel over discriminatie; de media staan bol van de disputen tussen mensen die zich gediscrimineerd voelen en hen die zich van geen kwaad bewust zijn. De nieuwe beeldenstorm die internationaal rondwaart is daar ook een uiting van. Hoe komt het dat Nederland eeuwenlang haar slavernijverleden waar goed aan werd verdiend, heeft genegeerd? Ik kan me niet herinneren dat ik op de lagere of de middelbare school daar echt iets over gehoord heb. Een blinde vlek?
De oplevende aandacht voor racisme is goed en nodig. Protesten zijn belangrijk om aandacht te genereren. Toch is het een illusie om te denken dat je met protesten de echte onderliggende structuren kunt veranderen zodat racisme verdwijnt. Discriminatie heeft vele vormen, het verandert per generatie, per land en per cultuur hooguit van gezicht, van onderwerp of stijl en het verbergt zich telkens weer in een nieuwe blinde vlek. Zo blijft discriminatie onzichtbaar voor hen die zich er schuldig aan maken of er niet onder lijden.
In het Evangelie van komende zondag (Matteüs 11, 25-30) zegt Jezus: “Ik prijs U, Vader, Heer van hemel en aarde, omdat Gij deze dingen verborgen gehouden hebt voor wijzen en verstandigen, maar ze hebt geopenbaard aan kinderen”.
De wereld kan Gods koninkrijk niet zien en ook de weg daarnaartoe niet. De wereld heeft maar één oog, daarom heeft ze een permanente blinde vlek. Dat ene oog is haar uitsluitend binnenwereldse kijk. Zonder het oog van geloof, waarin God ons zijn wil openbaart, blijft het goddelijk perspectief verborgen. Daarover zegt Jezus volgende week in het Evangelie: “… omdat zij, ofschoon zij ogen hebben, niet zien en ofschoon zij oren hebben, niet horen of begrijpen” (Matteüs 13, 1-23).
Nu moeten we wel oppassen en niet denken dat wij als gelovigen geen blinde vlekken hebben, ook wat betreft discriminatie en racisme. Toch mogen we onszelf gelukkig prijzen, omdat we een geneesheer hebben: Hij die blinden deed zien en doven deed horen. Als we bereid zijn ons gedrag aan te passen omdat we (onbewust) anderen tekort hebben gedaan, kan Hij ons genezen van een hele reeks blinde vlekken.
Pastoor Michel Hagen