De laatste jaren wordt er gesproken over cultuurkatholieken en keuzekatholieken. Eeuwenlang is de Katholieke kerk een volkskerk geweest. In al die eeuwen raakte de cultuur doorweven van katholieke gebruiken; thuis, op school en zelfs in de politiek was de katholieke stem te horen. De hele cultuur droeg het geloof. Het geloof werd je meegegeven, je had het ingeademd, je was ermee opgegroeid. Je hoefde niet te kiezen, de cultuur had voor je gekozen.
Wat doet een cultuurkatholiek als zijn cultuur verandert? Dan valt de dragende omgeving weg, dan word je teruggeworpen op je eigen geloof. Hoe sterk is dat geloof? Je hoefde je er nooit zo in te verdiepen, je was gewoon katholiek. Je hoefde je ook niet te verdedigen.
Wie zijn dan de keuzekatholieken? Een keuzekatholiek heeft een persoonlijke geloofservaring opgedaan. Daardoor heeft hij of zij een sterke persoonlijke band met Christus en met de Kerk opgebouwd. Keuzekatholieken steunen in hun geloof niet op de cultuur. Wat de samenleving doet, maakt voor hun persoonlijke leven niet veel uit. Ze weten wat ze geloven, maken daar tijd voor en verdiepen zich erin. Cultuurkatholiek ben je, maar een keuzekatholiek moet je elke dag opnieuw worden. Je bent het niet, je kunt er hooguit mee beginnen door een keuze. Het wezen van elk gelovig mens is dat je elke dag opnieuw moet kiezen. Gelovig zijn is per definitie een keuze-gelovige zijn, een keuze-katholiek zijn, dat is een levenshouding die je dag in dag uit opnieuw moet waarmaken. Dat waren we in onze cultuurkerk een beetje vergeten.
In onze kerk vandaag worden we allemaal gaandeweg van cultuurkatholiek tot keuzekatholiek. De één loopt daarin wat harder dan de ander. Onze Kerk zit in een transitie, een overgangsfase. Onze cultuur is geen christelijke cultuur meer, het is een mix van liberalisme, materialisme en nog veel meer ismen. Stapsgewijs zie je dat de wetgeving verandert tegen het geloof in. Katholieken worden zo voor een keus gesteld: Ga je met de wereld mee, dan wordt de spanning met het geloof steeds groter. Kies je voor je geloof, dan wordt de spanning met de wereld steeds groter.
Nieuwe katholieken die niet uit dat cultuurkatholicisme komen, hebben een voorsprong op de cultuurkatholieken. Op den duur gaan die twee in elkaar over. Als een cultuurkatholiek ook tot een persoonlijke keuze voor Christus en zijn Kerk komt, is er geen verschil meer. Dan ontstaat er gaandeweg een nieuwe geloofscultuur, niet buiten in de wereld, maar in het eigen leven, thuis, in de parochie, in de gebedsgroep, in de werkgroep.
Wij staan in een scharnierpunt van de tijd: Wie vast wil houden wat hij heeft, zal het verliezen. Wie de schijnveiligheid met de compromissen durft los te laten en durft te kiezen voor Christus en zijn Kerk, zal het leven winnen. We kunnen niet drijven op het gemak van de cultuur, op gewoontes of op wat iedereen vindt. Christen zijn is elke dag kiezen voor de weg met Christus en zijn Kerk.