Wat is wijsheid? Bestaat er wel zoiets als wijsheid? Kan je dat kopen of maken? Wijsheid is abstract en tegelijk ook heel concreet en werkelijk, net als liefde. Liefde kan je ook niet op voorraad halen of via het internet bestellen. Alles wat onder die noemer te koop is heeft niets met liefde te maken. Zo is het ook met wijsheid. Mensen verwarren wijsheid soms met studie, met kennis en diploma’s. Koning Salomo werd geprezen om zijn wijsheid. Dat had te maken met zijn inzicht, begrip, mensenkennis, levenservaring, opvoeding en geloof. In de Bijbel wordt wijsheid direct gekoppeld aan geloof, aan je relatie met God. Want God is de waarachtig wijze, alle echte wijsheid begint bij God. Zonder God is onze menselijke wijsheid pure dwaasheid.
Wijze mensen vind je zowel in de Kerk als in de wereld. Het opvallende is dat wijze mensen elkaar herkennen en respecteren, ook als ze een ander vertrekpunt hebben. Op een keer zegt Jezus in gesprek met zijn leerlingen: “Wie niet tegen Mij is, is vóór Mij” (Marcus 9, 40). Een andere keer zegt Hij: “De wijsheid vindt haar rechtvaardiging bij al haar kinderen” (Lucas 7, 35). Echt wijze mensen zijn mensen van goede wil. En andersom: Mensen van goede wil zijn in principe wijs omdat ze het goede willen. Er is ook een soort wijsheid van de wereld die haaks staat op de wijsheid van God. Het gaat dan om een binnenwereldse onwijze wijsheid die beschikt over veel intelligentie, kennis en techniek, maar die vooral status zoekt en macht, die uit is op eigenbelang met een houding waarin de wereld maakbaar is en er geen normen mogen worden opgelegd die we niet zelf kiezen. Tegelijk is er ook een binnenkerkelijke onwijze en onchristelijke wijsheid die in feite hetzelfde is. Dan gaat het om mensen die in en door de Kerk eveneens uit zijn op eigenbelang. Wanneer de Kerk macht heeft, trekt het zulke mensen aan. Wanneer de wereld meer macht heeft trekt de wereld zulke mensen aan.
De wijzen die de wijsheid van Christus herkennen en navolgen zijn verdraagzaam en geweldloos; zij zoeken het goede en herkennen het goede in anderen. De onwijze wereldwijzen zijn slechts schijnbaar tolerant; zolang hun positie niet bedreigd is. Ze zijn onverdraagzaam in hun hart, want het gaat in hun leven om het eigenbelang. Onze wereld lijkt in zekere zin één te zijn, zoals in de vrije markt, in de mentaliteit dat alles maakbaar is, in de cultuur waarin normen, waarden en zelfs het recht democratisch in de media en de politiek worden bepaald, in de emotiecultuur of in de arrogantie waarmee empirische wetenschap met wijsheid wordt verward. Ze ondersteunen elkaar, want ze ademen dezelfde geest. Zo’n cultuur heeft echter de eenheid van de toren van Babel. Die houdt slechts tijdelijk stand. Ik durf wel een voorspelling te doen: Als het Christendom afneemt en daarmee de wijsheid van Christus, neemt de onverdraagzaamheid toe. Alleen Christus en zijn wijsheid zal redding brengen, mits Christus werkelijk het Brood is van Wie wij leven. Alleen als we Jezus navolgen, dienen in plaats van heersen en, in plaats van het eigen gelijk doen gelden de macht aan Gods goedheid laten, zal de toekomst vrede kennen.
Pastoor Michel Hagen